حضانت فرزند

سرپرستی فرزند

حضانت فرزند چیست؟ موضوعات مورد اختلاف زوجین متعددند. برخی از مشکلات زوجین در مقاله وکیل خانواده، طلاق و مهریه مورد اشاره قرار گرفته است.

یکی از مفاهیم رایج در زندگی زناشویی حق نگهداری از فرزندان است که در اصطلاح حقوقی به آن ، حق حضانت گفته می شود. این موضوع بویژه زمانی که یکی از والدین و یا در مواردی هر دو آنان صلاحیت خود را برای نگهداری فرزندان از دست می دهند اهمیت بسیار پیدا می کند. گاه حتی سرنوشت فرزندان را نیز تغییر داده و مسیری جدید که ممکن است دلخواه آنان نباشد برایشان رقم می زند.

تعریف حضانت از نظر قانون

حضانت به معنای نگهداری و سرپرستی از فرزندان توسط پدر و مادر می باشد. ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی در خصوص حضانت فرزند اینگونه مقرر داشته است :

نگاهداری اطفال هم حق و هم تکلیف ابوین است .

حق و تکلیف در حضانت

اگر به همین تعریف ساده از حضانت فرزند توجه کنیم از یک طرف نگهداری و سرپرستی فرزندان حق قانونی والدین است و کسی نمی تواند جز قانون در شرایط خاص این حق را از آنان سلب نماید و هم تکلیف قانونی. بنابراین اگر پدر و مادر از این تکلیف یا وظیفه قانونی خودداری نمایند و یا شرایط خود را از دست بدهند قانون تدابیر دیگری خواهد اندیشید و در مواردی حضانت را به یکی از والدین و یا حتی دیگر بستگان خواهد سپرد.

اهمیت حضانت فرزند در قانون

در اهمیت حضانت فرزند از دیدگاه قانون، ماده ۱۱۷۲ قانون مدنی مقرر می دارد که: هیچ یک از والدین حق ندارند در مدتی که حضانت طفل بر عهده آنان است از نگاهداری او امتناع کنند  .

علاوه بر قانون مدنی در قانون حمایت از خانواده نیز بر اهمیت موضوع حضانت فرزند تاکید شده است. بر اساس ماده ۴۰ این قانون «هرکس از اجرای حکم دادگاه در مورد حضانت طفل استنکاف کند یا مانع اجرای آن شود یا از استرداد طفل امتناع ورزد، حسب تقاضای ذی ‌ نفع و به ‌ دستور دادگاه صادرکننده رأی نخستین تا زمان اجرای حکم بازداشت می ‌ شود».

ماده ۵۴ قانون حمایت از خانواده: «هرگاه مسئول حضانت از انجام تکالیف مقرر خودداری کند یا مانع ملاقات طفل با اشخاص ذی ‌ حق شود، برای بار اول به پرداخت جزای نقدی درجه هشت و درصورت تکرار به حداکثر مجازات مذکور محکوم می ‌ شود».

این مواد قانونی،  به سادگی نشان از اهمیت وظیفه و مسئولیت نگهداری از فرزندان تاکید دارد. حتی افرادی که مانع اجرای این حق قانونی شوند را مشمول مجازات هم دانسته است.

در چه مواردی حق حضانت فرزند جابجا می شود؟

دادگاه خانواده

در موارد متعدد حق حضانت فرزند ممکن است تغییر کند. این موارد عبارتند از:

فوت یکی از والدین:

برابر ماده ۱۱۷۱ قانون مدنی در صورت فوت یکی از پدر و مادر حضانت فرزند با دیگری است. یعنی اگر پدر فوت کند حضانت بر عهده مادر خواهد بود.(البته در صورت حیات پدر بزرگ فرزند یا همان پدر پدر او، ولایت با او خواهد بود اما حضانت با مادر است). همچنین ماده ۴۳ قانون حمایت خانواده مقرر می دارد: «حضانت فرزندانی که پدرشان فوت شده با مادر آنها است مگر آنکه دادگاه به تقاضای ولی قهری یا دادسـتان، اعطای حضـانت به مادر را خلاف مصلحت فرزند تشخیص دهد».

سلب صلاحیت:

در مواردی ممکن است صلاحیت حضانت فرزند از یک یا هر دو والدین سلب شود که در این صورت اگر دادگاه خانواده تشخیص دهد صلاحیت نگهداری از فرزندان در والدین وجود ندارد حضانت برابر رای دادگاه به دیگری یعنی پدر یا مادر یا پدر بزرگ و …. منتقل می شود.

سلب صلاحیت در حضانت فرزند

الف)جدایی زن و شوهر:

ممکن است زن و شوهر به هر دلیل جدا از هم زندگی کنند ولی طلاق هم نگرفته باشند(در صورت تمایل می توانید مقاله طلاق توافقی  را هم مطالعه نمایید). در اینجا حضانت فرزندان تا پایان ۷ سالگی با مادر است و بعد از آن تا  ۹ سال برای دختر و ۱۵ سال برای پسر با پدر است. بنابراین حتی قبل از طلاق، دادخواست حضانت، سلب حضانت و ملاقات فرزند در دادگاه ها پذیرفته می شود. ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی در این مورد مقرر می دارد: برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی می کنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است . در تبصره این ماده قانونی آمده است: بعد از هفت سالگی در صورت حدوث اختلاف ، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه می باشد.

ب)بیماری لاعلاج مثل جنون و یا ازدواج مادر:

ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی در این خصوص مقرر می دارد : « اگر مادر درمدتی که حضانت طفل با او است مبتلا به جنون شود یا به دیگری شوهر کند حق حضانت با پدر خواهد بود».

ج)عدم مواظبت و انحطاط اخلاقی :

برابر ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی: «هر گاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا ترتیب اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه می تواند به تقاضای اقربای طفل یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضائی هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند, اتخاذ کند». اعتیاد، فساد و فحشا، ، تکدی گری و ضرب و شتم نامتعارف از موارد انحطاط اخلاقی محسوب می گردند.

مسافرت و جابجایی و نقل مکان در حضانت فرزند

یکی از موارد اختلافی زن و شوهری که از یکدیگر جدا شده اند، مسافرت و نقل مکان فرزند است.

در این جا موضوع رابطه زن و شوهر که به واسطه طلاق از میان رفته است بر موضوع رابطه فرزندان با آنان سایه می اندازد . گاهی والدین تصور می کنند با طلاق، رابطه فرزند با پدر و مادرش نیز از میان می رود. حال آنکه چنین نیست و هیچکس نمی تواند این رابطه از بین ببرد. باید دانست هر عملی که بخواهد موجب قطع این پیوند شود خلاف قانون خواهد بود. به عنوان مثال یکی از والدین نمی تواند بدون اجازه طرف مقابل، فرزند را از یک شهر به شهر دیگر و یا از یک کشور به کشور منتقل نماید. جز در مواردی که  مصلحت طفل ایجاب کند و دادگاه اجازه بدهد.

با این وجود در مواردی با اجازه دادگاه استثنا در مسافرت  فرزند وجود دارد. به عنوان مثال برای مقاصد زیارتی، دادگاه می تواند با وجود نارضایتی پدر، مجوز مسافرت را بدهد.

از نظر قانون محل نگهداری طفل کجاست؟

برابر قانون محل نگهداری طقل آخرین محل اقامت پیش از جاری شدن طلاق است. برابر  تبصره ۱ ماده ۱۴ قانون حمایت خانواده ۱۳۵۳، «پدر یا مادر یا کسانی که حضانت طفل به آنها واگذار شده، نمی‌توانند طفل را به شهرستانی غیر از محل اقامت مقرر بین طرفین یا غیر از محل اقامت قبل از وقوع طلاق یا به خارج از کشور بدون رضایت والدین بفرستند؛ مگر در صورت ضرورت با کسب اجازه از دادگاه.

ممکن است دادگاه تشخیص دهد توافقات راجع به حضانت و نگهداری طفل بر خلاف مصلحت اوست. در این صورت می تواند در مورد واگذاری امر حضانت به دیگری یا تعیین ناظر با پیش بینی حدود نظارت یا رعایت مصلحت طفل بر خلاف توافق زوجین عمل کند.

نتیجه اینکه اگر توافقی برای حضانت شده باشد، در صورت اثبات این موضوع که مصلحت طفل سلب حضانت است، می توان حضانت را از مادر یا پدر سلب کرد.

اگر در هر یک از دعاوی خانوادگی بدنبال وکیل خاواده هستید با ما تماس بگیرید. قبل از آن می توانید از صفحه  وکیل خانواده، طلاق و مهریه  بازدید نمایید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

شانزده + 12 =

فهرست
Call Now Button