مدت زمان اعتبار وصیت نامه یکی از پرسشهای مهم افرادی است که قصد دارند برای اموال خود وصیت کنند یا پس از فوت یکی از بستگان، با یک وصیتنامه قدیمی مواجه شدهاند. بسیاری تصور میکنند وصیتنامه پس از گذشت چند سال اعتبار خود را از دست میدهد یا وصیتنامه عادی فقط برای مدت محدودی قابل استناد است؛ در حالی که موضوع به این سادگی نیست.
قانون برای وصیتنامههای رسمی، خودنوشت و سری، شرایط مشخصی در نظر گرفته است و اعتبار هر یک نیز تابع تشریفات قانونی مربوط به همان نوع وصیتنامه است.
از سوی دیگر، باید میان اعتبار خود وصیتنامه، میزان نفوذ وصیت، امکان رجوع از وصیت و نحوه اثبات وصیتنامه در دادگاه تفاوت قائل شد.
در این مقاله، مدت زمان اعتبار وصیت نامه، انواع وصیتنامه، شرایط اعتبار وصیتنامه عادی و رسمی، وصیت بیش از یکسوم اموال، وصیت شفاهی در شرایط اضطراری و نحوه برخورد با وصیتنامههای قدیمی را بررسی میکنیم.
مدت زمان اعتبار وصیت نامه چقدر است؟
برای وصیتنامههای معمول، قانون مدت مشخصی مانند یک سال، پنج سال یا ده سال تعیین نکرده است. بنابراین صرف گذشت زمان، بهطور معمول موجب از بین رفتن اعتبار وصیتنامه نمیشود.
به عنوان مثال، اگر شخصی چند سال قبل یک وصیتنامه رسمی یا خودنوشت معتبر تنظیم کرده باشد، صرف اینکه از تاریخ تنظیم آن چند سال گذشته است، به این معنا نیست که وصیتنامه خودبهخود بیاعتبار شده است.
البته باید بررسی شود که آیا وصیتکننده بعداً از وصیت خود رجوع کرده، وصیتنامه جدیدی تنظیم کرده یا تغییراتی در اراده خود ایجاد کرده است یا خیر.
بنابراین برای تعیین مدت زمان اعتبار وصیت نامه، تنها تاریخ تنظیم وصیتنامه ملاک نیست و نوع وصیتنامه، شرایط تنظیم، مفاد وصیت و آخرین اراده وصیتکننده نیز اهمیت دارد.
مدت زمان اعتبار وصیت نامه
وصیت نامه چیست؟
وصیت، اقدامی حقوقی است که آثار آن میتواند پس از فوت شخص ظاهر شود. وصیت ممکن است مربوط به اموال باشد یا شخصی را برای انجام امور معینی پس از فوت تعیین کند.
وصیت از نظر موضوع، به دو نوع مهم تقسیم میشود:
مطلب مفید | مدارک لازم برای تنفیذ وصیت نامه و نکات حقوقی آن
وصیت عهدی
در وصیت عهدی، شخصی که وصیت میکند، یک یا چند نفر را برای انجام امر یا اموری پس از فوت خود تعیین میکند. به شخصی که اجرای این امور را بر عهده میگیرد، وصی گفته میشود.
برای مثال، ممکن است شخصی فردی را تعیین کند تا پس از فوت او بدهیهایش را پرداخت کند یا امور مشخصی را انجام دهد.
وصیت تملیکی
در وصیت تملیکی، شخص برای بعد از فوت خود، عین یا منفعت مالی را مجاناً برای دیگری قرار میدهد.
برای مثال، ممکن است شخص وصیت کند پس از فوت او، یک واحد مسکونی یا بخشی از منافع یک ملک به شخص مشخصی تعلق داشته باشد.
البته وصیت تملیکی نیز تابع محدودیتهای قانونی است و وصیت نسبت به بیش از یکسوم ترکه بدون اجازه ورثه نافذ نیست.
انواع وصیت نامه کدامند؟
مطابق قانون امور حسبی، وصیتنامه از نظر شکل تنظیم به سه نوع اصلی تقسیم میشود:
- وصیتنامه رسمی
- وصیتنامه خودنوشت
- وصیتنامه سری
علاوه بر این، قانون برای برخی شرایط غیرعادی و اضطراری نیز مقررات خاصی پیشبینی کرده است که شرایط آن با وصیتنامههای معمول متفاوت است.
بنابراین نمیتوان هر نوشتهای را که شخص در طول زندگی خود درباره اموالش نوشته است، بدون بررسی شرایط قانونی، یک وصیتنامه معتبر تلقی کرد.
«انحصار وراثت، وصیت نامه و ارث»
وصیت نامه رسمی چیست و چه اعتباری دارد؟
وصیتنامه رسمی در دفتر اسناد رسمی و مطابق تشریفات قانونی مربوط به اسناد رسمی تنظیم میشود.
مطابق ماده ۲۷۷ قانون امور حسبی، ترتیب تنظیم وصیتنامه رسمی و اعتبار آن تابع مقررات مربوط به اسناد تنظیمشده در دفاتر اسناد رسمی است.
به همین دلیل، وصیتنامه رسمی از نظر اثباتی وضعیت متفاوتی با یک نوشته عادی دارد.
با این حال، رسمی بودن وصیتنامه به این معنا نیست که مفاد آن در هر شرایطی و بدون بررسی سایر مقررات قابل اجراست. برای مثال، میزان نفوذ وصیت نسبت به ترکه همچنان باید مطابق مقررات قانون مدنی بررسی شود.
مطلب مفید | انحصار وراثت ، وصیت نامه و ارث
آیا وصیت نامه رسمی تاریخ انقضا دارد؟
خیر. برای وصیتنامه رسمی، تاریخ انقضای عمومی تعیین نشده است.
بنابراین اگر وصیتنامه رسمی بهطور صحیح تنظیم شده باشد، صرف گذشت چند سال از تاریخ تنظیم آن موجب بیاعتباری آن نمیشود.
با این حال، ممکن است وصیتکننده بعداً از وصیت خود رجوع کرده یا وصیتنامه دیگری تنظیم کرده باشد. بنابراین در زمان رسیدگی به ترکه، بررسی آخرین اراده معتبر وصیتکننده اهمیت دارد.
وصیت نامه خودنوشت چیست؟
وصیتنامه خودنوشت یا دستنویس، یکی از انواع وصیتنامههای شناختهشده در قانون امور حسبی است.
مطابق ماده ۲۷۸ قانون امور حسبی، وصیتنامه خودنوشت زمانی از نظر شکلی معتبر است که:
- تمام متن آن به خط وصیتکننده نوشته شده باشد؛
- روز، ماه و سال به خط خود وصیتکننده درج شده باشد؛
- وصیتنامه به امضای وصیتکننده رسیده باشد.
بنابراین صرف اینکه شخصی متنی را چاپ کند و در پایان آن را امضا کند، به معنای تحقق شرایط وصیتنامه خودنوشت نیست.
همچنین اگر شخص دیگری متن وصیت را به جای وصیتکننده بنویسد، نمیتوان آن را صرفاً به دلیل امضای وصیتکننده، وصیتنامه خودنوشت موضوع ماده ۲۷۸ دانست.
شرایط اعتبار وصیت نامه خودنوشت چیست؟
برای اعتبار شکلی وصیتنامه خودنوشت باید شرایط قانونی آن رعایت شود.
مهمترین شرایط عبارتاند از:
۱. تمام متن وصیتنامه باید به خط وصیتکننده باشد
نوشتهای که توسط شخص دیگری تهیه شده باشد، شرایط وصیتنامه خودنوشت را ندارد.
۲. تاریخ باید بهطور کامل درج شود
روز، ماه و سال باید در وصیتنامه مشخص باشد و تاریخ نیز به خط وصیتکننده نوشته شود.
۳. وصیتنامه باید امضا شود
امضای وصیتکننده از شرایط مهم وصیتنامه خودنوشت است.
۴. وصیتکننده باید شرایط قانونی لازم را داشته باشد
علاوه بر شکل سند، شرایط مربوط به اهلیت و قصد و رضای وصیتکننده نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
۵. موضوع وصیت باید از نظر قانونی قابل وصیت باشد
هر مالی را نمیتوان بدون توجه به مقررات قانونی موضوع وصیت قرار داد. برای مثال، قانون مدنی درباره مالکیت موصی بر مال و مشروع بودن مورد وصیت مقررات خاصی دارد.
مطلب مفید | شرایط تنفیذ یا ابطال وصیت نامه
مدت زمان اعتبار وصیت نامه عادی چقدر است؟
یکی از پرتکرارترین سؤالات این است که مدت زمان اعتبار وصیت نامه عادی چقدر است و آیا اگر وصیتنامه بعد از چند ماه یا چند سال ارائه شود، دیگر اعتبار ندارد یا خیر.
در این زمینه باید میان دو موضوع تفاوت گذاشت: اعتبار ماهوی و شکلی وصیتنامه و تشریفات ارائه آن به مرجع رسیدگی به ترکه.
ماده ۲۹۴ قانون امور حسبی درباره ارائه وصیتنامه در مهلت سهماهه مقرراتی را بیان کرده است؛ اما محدود کردن اعتبار وصیتنامه صرفاً به دلیل گذشت این مهلت، مبنای قابل اتکایی برای بیاعتبار دانستن اصل وصیت نیست.
نظریه شماره ۱۷۲۵/۷ اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز تصریح کرده است که انقضای مهلت سه ماه مقرر در ماده ۲۹۴ قانون امور حسبی برای ارائه وصیتنامه، موجب بیاعتباری آن نیست. همچنین درباره بخش مربوط به محدودیت سهماهه، نظریه شورای نگهبان نیز وجود دارد.
بنابراین نمیتوان بهصورت مطلق گفت که وصیتنامه عادی پس از گذشت سه ماه از حصر وراثت یا فوت، خودبهخود باطل میشود.
اگر وصیتنامهای پس از این مدت پیدا شود، موضوع باید با توجه به شرایط قانونی، اصالت سند، مفاد وصیت و وضعیت ترکه بررسی شود.
وصیت نامه بعد از چند سال اعتبار دارد؟
قدیمی بودن وصیتنامه بهتنهایی باعث بیاعتباری آن نمیشود.
برای مثال، اگر شخصی سالها قبل وصیتنامهای معتبر تنظیم کرده باشد و پس از فوت او همان وصیتنامه پیدا شود، صرف قدیمی بودن سند دلیل کافی برای بیاعتبار دانستن آن نیست.
البته باید مشخص شود که:
- وصیتکننده بعداً از وصیت خود رجوع نکرده باشد؛
- وصیتنامه دیگری که متضمن تغییر وصیت قبلی است وجود نداشته باشد؛
- اصالت وصیتنامه قابل اثبات باشد؛
- مفاد وصیت با مقررات قانونی مغایرت نداشته باشد؛
- و در صورت وجود وصیت نسبت به بیش از ثلث، وضعیت اجازه ورثه بررسی شود.
بنابراین پاسخ به سؤال «آیا وصیت نامه بعد از چند سال اعتبار دارد؟» اصولاً مثبت است، اما نتیجه نهایی به شرایط همان وصیتنامه بستگی دارد.
وصیت نامه سری چیست؟
وصیتنامه سری یکی دیگر از انواع وصیتنامههای پیشبینیشده در قانون امور حسبی است.
وصیتنامه سری ممکن است به خط وصیتکننده یا شخص دیگری نوشته شود، اما باید به امضای وصیتکننده برسد و مطابق مقررات قانونی برای امانت گذاشتن اسناد، در اداره ثبت محل اقامت وصیتکننده یا محل تعیینشده قانونی به امانت سپرده شود.
به همین دلیل، وصیتنامه سری از نظر نحوه تنظیم با وصیتنامه خودنوشت و رسمی تفاوت دارد.
اعتبار وصیت نامه شفاهی چگونه است؟
نباید وصیت شفاهی در شرایط عادی را با وصیت در شرایط اضطراری قانونی یکسان دانست.
قانون امور حسبی اصل را بر تنظیم وصیتنامه در قالبهای قانونی قرار داده است؛ اما برای شرایط غیرعادی، مانند وضعیتهایی که شخص به علت شرایط خاص امکان تنظیم وصیتنامه به شکل معمول را ندارد، مقررات ویژهای پیشبینی شده است.
در این موارد، تشریفات خاصی درباره شاهدان، ثبت اظهارات و ادامه اعتبار وصیت وجود دارد.
برای نمونه، مطابق ماده ۲۹۰ قانون امور حسبی، وصیتی که در شرایط غیرعادی مطابق مقررات خاص آن فصل واقع شده باشد، در صورت فراهم شدن امکان تنظیم وصیت به شیوههای معمول، پس از گذشت یک ماه از رفع مانع، در شرایط مقرر قانونی بیاعتبار میشود.
بنابراین نمیتوان گفت «هر شخصی میتواند با حضور دو شاهد بهصورت شفاهی وصیت کند و وصیت او برای همیشه معتبر خواهد بود». شرایط وصیت اضطراری باید دقیقاً مطابق مقررات قانونی بررسی شود.
وصیت نامهای که مطابق قانون تنظیم نشده باشد چه حکمی دارد؟
ماده ۲۹۱ قانون امور حسبی مقرر کرده است که وصیتی که مطابق اشکال و ترتیبات مقرر در این فصل واقع نشده باشد، در مراجع رسمی پذیرفته نمیشود؛ مگر اینکه اشخاص ذینفع در ترکه به صحت آن اقرار کنند.
در نتیجه، اگر نوشتهای با عنوان وصیتنامه وجود داشته باشد اما شرایط قانونی وصیتنامه رسمی، خودنوشت یا سری را نداشته باشد، نمیتوان بدون بررسی بیشتر آن را همانند یک وصیتنامه قانونی تلقی کرد.
با این حال، موضوع بهطور مطلق به معنای «باطل بودن قطعی هر نوشته خارج از این قالبها» نیست. در صورت اختلاف، ممکن است شخص ذینفع ناچار باشد برای اثبات اعتبار و صحت وصیت به دادگاه مراجعه کند.
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۲/۸۴ نیز بر همین تفکیک تأکید کرده و توضیح داده است که در صورت عدم پذیرش صحت وصیت از سوی ذینفعان، ذینفع میتواند با طرح دعوا، اعتبار و صحت وصیت را اثبات کند.
آیا وصیت نامه عادی بدون رضایت وراث اعتبار دارد؟
پاسخ به این سؤال به نوع نوشته و شرایط قانونی آن بستگی دارد.
اگر وصیتنامه به یکی از شکلهای قانونی تنظیم شده باشد، صرف مخالفت یکی از ورثه لزوماً باعث بیاعتباری وصیتنامه نمیشود.
اما اگر نوشتهای خارج از قالبهای قانونی وصیت تنظیم شده باشد و وراث یا اشخاص ذینفع نیز صحت آن را نپذیرند، ممکن است برای استفاده از مفاد آن نیاز به مراجعه به دادگاه و اثبات صحت و اعتبار وصیت باشد.
بنابراین نباید این دو موضوع را با یکدیگر اشتباه گرفت:
«رضایت وراث به اصل وصیت» و «رضایت وراث به اجرای وصیت نسبت به بیش از یکسوم ترکه» دو موضوع متفاوت هستند.
وصیت تا چه مقدار از اموال اعتبار دارد؟
یکی از مهمترین نکات در موضوع وصیت، محدودیت مربوط به ثلث ترکه است.
مطابق ماده ۸۴۳ قانون مدنی، وصیت نسبت به بیش از یکسوم ترکه بدون اجازه وراث نافذ نیست. اگر برخی از وراث وصیت مازاد بر ثلث را اجازه کنند، وصیت فقط نسبت به سهم همان اشخاص نافذ خواهد بود.
برای مثال، اگر شخصی وصیت کند تمام یک ملک متعلق به او پس از فوت به یک فرد خاص منتقل شود، ابتدا باید ارزش کل ترکه در زمان فوت و سپس میزان ثلث مشخص شود.
اگر ارزش مورد وصیت بیش از یکسوم ترکه باشد، نسبت به قسمت مازاد، اجازه وراث اهمیت پیدا میکند.
نکته مهم این است که میزان ثلث بر اساس دارایی متوفی در زمان فوت محاسبه میشود، نه صرفاً بر اساس دارایی او در زمان تنظیم وصیتنامه.
آیا وصیت کننده میتواند از وصیت خود رجوع کند؟
بله. وصیت از اعمال حقوقی است که وصیتکننده در زمان حیات خود میتواند در حدود مقررات قانونی از آن رجوع کند.
بنابراین وجود یک وصیتنامه قدیمی لزوماً به این معنا نیست که همان سند آخرین اراده وصیتکننده بوده است.
ممکن است شخص پس از تنظیم وصیتنامه:
- از وصیت قبلی رجوع کند؛
- وصیتنامه جدیدی تنظیم کند؛
- مال مورد وصیت را در زمان حیات خود منتقل کند؛
- یا به شکل دیگری اراده قبلی خود را تغییر دهد.
در نتیجه، در زمان بررسی مدت زمان اعتبار وصیت نامه باید آخرین اراده معتبر وصیتکننده نیز مورد توجه قرار گیرد.
اگر چند وصیت نامه وجود داشته باشد کدام معتبر است؟
وجود چند وصیتنامه بهتنهایی به این معنا نیست که همه آنها باید بدون بررسی اجرا شوند.
در چنین شرایطی باید تاریخ تنظیم، مفاد هر وصیتنامه و آثار وصیتهای بعدی بررسی شود.
اگر وصیتکننده در وصیت بعدی نسبت به موضوع وصیت قبلی تصمیم متفاوتی گرفته باشد، ممکن است وصیت بعدی نشاندهنده رجوع از وصیت قبلی باشد.
بنابراین برای تشخیص آخرین اراده معتبر، نمیتوان فقط بر اساس قدیمی یا جدید بودن سند تصمیم گرفت و باید محتوای اسناد و وضعیت حقوقی آنها بررسی شود.
آیا وصیت نامه درباره ملک بعد از فوت قابل اجرا است؟
بله، وصیت میتواند نسبت به مال غیرمنقول نیز انجام شود؛ اما اجرای آن تابع مقررات وصیت و سایر مقررات مربوط به مالکیت و ثبت اموال غیرمنقول است.
اگر موضوع وصیت یک خانه، زمین، آپارتمان یا ملک تجاری باشد، باید مواردی مانند:
- مالکیت وصیتکننده؛
- میزان سهم او از ملک؛
- ارزش کل ترکه؛
- میزان ثلث؛
- نوع وصیتنامه؛
- اصالت سند؛
- وجود یا عدم وجود وصیتنامه بعدی؛
- و وضعیت ثبتی ملک
بررسی شود.
بنابراین صرف وجود یک نوشته با عنوان «وصیتنامه ملک» برای انتقال قطعی ملک کافی نیست و در صورت اختلاف، بررسی حقوقی سند و وضعیت ملک اهمیت زیادی دارد.
آیا میتوان به وصیت نامه اعتراض کرد؟
در صورت وجود ایراد نسبت به اصالت، شرایط تنظیم، میزان وصیت یا سایر شرایط قانونی، امکان طرح ادعا و اعتراض در چارچوب قانونی وجود دارد.
از جمله موضوعاتی که ممکن است موجب اختلاف شود عبارتاند از:
- ادعای جعلی بودن وصیتنامه؛
- اختلاف درباره انتساب خط یا امضا؛
- رعایت نشدن شرایط وصیتنامه خودنوشت؛
- وجود وصیتنامه بعدی؛
- وصیت نسبت به بیش از ثلث بدون اجازه وراث؛
- وصیت نسبت به مالی که متعلق به وصیتکننده نبوده است؛
- وجود ایراد در اهلیت یا اراده وصیتکننده؛
- اختلاف درباره اعتبار نوشتهای که در قالبهای قانونی وصیت تنظیم نشده است.
البته صرف مخالفت یکی از وراث به معنای بیاعتبار شدن وصیتنامه نیست و باید مبنای قانونی اعتراض مشخص شود.
اگر وصیت نامه بعد از انحصار وراثت پیدا شود چه باید کرد؟
پیدا شدن وصیتنامه پس از صدور گواهی انحصار وراثت به این معنا نیست که وصیتنامه خودبهخود بیاعتبار است.
در چنین شرایطی، ابتدا باید نوع وصیتنامه، تاریخ تنظیم، اصالت و مفاد آن بررسی شود.
اگر میان وراث درباره اعتبار یا اجرای وصیت اختلاف وجود داشته باشد، ممکن است طرح دعوای مناسب برای اثبات یا تنفیذ وصیتنامه و رسیدگی به آثار آن ضرورت پیدا کند.
بنابراین اگر یک وصیتنامه قدیمی پس از انحصار وراثت پیدا شده است، بهتر است قبل از تقسیم یا انتقال اموال، وضعیت حقوقی آن بررسی شود.
آیا وصیت نامه قدیمی درباره ملک هنوز اعتبار دارد؟
صرف قدیمی بودن وصیتنامه، بهتنهایی باعث بیاعتباری آن نمیشود.
برای مثال، ممکن است شخصی سالها پیش درباره خانه یا زمین خود وصیت کرده باشد و پس از فوت او همان وصیتنامه ارائه شود.
در این حالت باید مشخص شود:
- وصیتنامه مطابق یکی از قالبهای قانونی تنظیم شده است یا خیر؛
- وصیتکننده بعداً از آن رجوع کرده یا خیر؛
- ملک همچنان متعلق به وصیتکننده بوده است یا خیر؛
- ارزش وصیت نسبت به کل ترکه چه میزان است؛
- آیا وصیت بیش از ثلث بوده است یا خیر؛
- آیا وراث نسبت به مازاد بر ثلث رضایت دادهاند یا خیر؛
- آیا نسبت به اصالت سند اختلافی وجود دارد یا خیر.
بنابراین پاسخ به این پرسش که «وصیتنامه قدیمی ملک تا چه زمانی اعتبار دارد؟» بدون بررسی این موارد ممکن نیست.
برای اعتبار وصیت نامه چه مدارکی اهمیت دارد؟
بسته به نوع وصیت و موضوع اختلاف، مدارک مورد نیاز متفاوت است؛ اما معمولاً بررسی موارد زیر اهمیت دارد:
- اصل وصیتنامه؛
- مدارک هویتی و فوت وصیتکننده؛
- گواهی انحصار وراثت؛
- اسناد مالکیت اموال موضوع وصیت؛
- وصیتنامههای قبلی یا بعدی؛
- مدارک مربوط به انتقال اموال در زمان حیات وصیتکننده؛
- مدارک و مستندات مربوط به اصالت خط و امضا، در صورت وجود اختلاف؛
- مدارک مربوط به اجازه وراث نسبت به مازاد بر ثلث، در صورت وجود.
در پروندههای ملکی، بررسی سند مالکیت و وضعیت ثبتی ملک نیز اهمیت ویژهای دارد.
جمعبندی؛ مدت زمان اعتبار وصیت نامه چقدر است؟
در پاسخ به سؤال مدت زمان اعتبار وصیت نامه باید گفت که برای وصیتنامههای معمول، صرف گذشت زمان موجب بیاعتباری آنها نمیشود. بنابراین نمیتوان گفت هر وصیتنامه پس از یک مدت مشخص مانند پنج یا ده سال از اعتبار خارج میشود.
وصیتنامه رسمی، خودنوشت و سری هرکدام شرایط قانونی خاص خود را دارند و باید مطابق مقررات مربوط به همان نوع بررسی شوند.
همچنین مقررات مربوط به مهلت سهماهه ارائه وصیتنامه را نباید به این معنا تفسیر کرد که هر وصیتنامه عادی پس از گذشت سه ماه خودبهخود باطل میشود؛ نظریه مشورتی شماره ۱۷۲۵/۷ نیز انقضای این مهلت را موجب بیاعتباری وصیتنامه ندانسته است.
از سوی دیگر، مدت زمان اعتبار وصیت نامه با میزان نفوذ آن متفاوت است. ممکن است وصیتنامه از نظر زمانی و شکلی معتبر باشد، اما وصیت نسبت به بیش از یکسوم ترکه نیازمند اجازه وراث باشد.
در نهایت، مدت زمان اعتبار وصیت نامه تنها یکی از موضوعات مهم در بررسی یک وصیتنامه است. اصالت سند، شرایط تنظیم، آخرین اراده وصیتکننده، میزان ترکه، موضوع وصیت و وضعیت اموال نیز باید بررسی شود.
اگر وصیتنامه مربوط به خانه، زمین، آپارتمان یا سایر اموال غیرمنقول باشد، بررسی سند و وضعیت ثبتی ملک پیش از هرگونه انتقال یا تقسیم ترکه اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بنابراین مدت زمان اعتبار وصیت نامه را نمیتوان صرفاً با گذشت سالها تعیین کرد و برای تشخیص دقیق اعتبار و قابلیت اجرای وصیت، باید متن وصیتنامه و شرایط پرونده بهصورت کامل بررسی شود.
سوالات متداول درباره مدت زمان اعتبار وصیت نامه
مدت زمان اعتبار وصیت نامه چقدر است؟
برای وصیتنامههای معمول مدت انقضای مشخصی تعیین نشده است و صرف گذشت زمان، بهتنهایی موجب بیاعتباری وصیتنامه نمیشود.
آیا وصیت نامه بعد از چند سال باطل میشود؟
خیر. قدیمی بودن وصیتنامه بهتنهایی باعث بیاعتباری آن نمیشود؛ اما باید بررسی شود که وصیتکننده بعداً از وصیت خود رجوع نکرده یا وصیتنامه دیگری تنظیم نکرده باشد.
آیا وصیت نامه عادی بعد از سه ماه باطل میشود؟
خیر، نمیتوان این موضوع را بهصورت مطلق بیان کرد. درباره مهلت سهماهه ماده ۲۹۴ قانون امور حسبی، شورای نگهبان محدودیت اعتبار را خلاف شرع اعلام کرده و نظریه مشورتی شماره ۱۷۲۵/۷ نیز انقضای این مهلت را موجب بیاعتباری وصیتنامه ندانسته است.
آیا وصیت نامه رسمی تاریخ انقضا دارد؟
خیر. وصیتنامه رسمی در صورت تنظیم صحیح، تاریخ انقضای عمومی ندارد و صرف گذشت زمان موجب بیاعتباری آن نمیشود.
آیا وصیت نامه خودنوشت معتبر است؟
بله، در صورتی که شرایط قانونی آن رعایت شده باشد؛ از جمله اینکه تمام متن به خط وصیتکننده نوشته شده، تاریخ کامل به خط او درج شده و وصیتنامه به امضای او رسیده باشد.
آیا وصیت نامه شفاهی اعتبار دارد؟
وصیت شفاهی در شرایط عادی با قالبهای قانونی وصیتنامه یکسان نیست. قانون برای برخی شرایط غیرعادی و اضطراری مقررات خاصی پیشبینی کرده است و اعتبار آن باید مطابق همان شرایط بررسی شود.
آیا وصیت کننده میتواند وصیت خود را تغییر دهد؟
بله. وصیتکننده در زمان حیات خود میتواند در حدود مقررات قانونی از وصیت رجوع کند یا وصیت دیگری تنظیم نماید.
آیا وصیت بیش از یک سوم اموال معتبر است؟
وصیت نسبت به بیش از یکسوم ترکه بدون اجازه وراث نافذ نیست. اگر برخی از وراث اجازه دهند، وصیت مازاد نسبت به سهم همان اشخاص نافذ خواهد بود.
اگر وصیت نامه بعد از انحصار وراثت پیدا شود چه باید کرد؟
وصیتنامه را نباید صرفاً به دلیل دیر پیدا شدن، بیاعتبار تلقی کرد. ابتدا باید نوع وصیتنامه، اصالت و مفاد آن بررسی شود و در صورت اختلاف، اقدام حقوقی مناسب برای اثبات یا تنفیذ آن انجام شود.
آیا وصیت نامه درباره ملک قابل اجرا است؟
بله، اما اجرای وصیت درباره ملک تابع مقررات وصیت، میزان ثلث، مالکیت وصیتکننده و مقررات مربوط به اموال غیرمنقول و ثبت آنهاست.
آیا میتوان به وصیت نامه اعتراض کرد؟
در صورت وجود ایراد قانونی مانند اختلاف درباره اصالت، رعایت نشدن شرایط تنظیم، وجود وصیتنامه بعدی یا وصیت نسبت به بیش از ثلث بدون اجازه وراث، امکان پیگیری حقوقی موضوع وجود دارد.
قبل از تقسیم یا انتقال ملک ورثهای، وصیتنامه را بررسی کنید
وجود یک وصیتنامه میتواند در تقسیم ترکه و وضعیت مالکیت اموال، بهویژه ملک ورثهای، تأثیر مستقیم داشته باشد.
اگر وصیتنامهای پیدا شده، درباره اصالت آن اختلاف وجود دارد یا مشخص نیست وصیت نسبت به چه میزان از اموال نافذ است، بهتر است قبل از فروش، انتقال یا تقسیم ملک، وضعیت حقوقی آن بررسی شود.
برای بررسی اعتبار وصیتنامه، میزان نفوذ وصیت و آثار آن بر ملک و سایر اموال متوفی، با وکیل متخصص امور ملکی و ارث مشورت کنید.
ماده 291معضلی شده برای جامعه که 95. درصد مردم یاد گرفته اند وصیت نامه عادی بنویسند وقریب به اتفاق آگاهی به قانون وصیت ندارند و فقط رفع تکلیف شرعی میکنند و وصیت نامه عادی مینویسند وقانون هم حمایت نمیکند چون منوط به رضایت مابقی وراث میپذیرد و در حالی که عدلیه باید کشف حقیقت کند برای اجرای حق و عدالت نه اینکه رضایت وراث را اکتفا کند واین ماده باید قانون گذار تجدید نظر کنند
ماده 291معضلی شده برای جامعه که 95م دم یاد گرفته اند وصیت نامه عادی بنویسند وقریب به اتفاق آگاهی به قانون وصیت ندارند و فقط رفع تکلیف شرعی میکنند و وصیت نامه عادی مینویسند وقانون هم حمایت نمیکند چون منوط به رضایت مابقی وراث میپذیرد و در حالی که عدلیه باید کشف حقیقت کند برای اجرای حق و عدالت نه اینکه رضایت وراث را اکتفا کند واین ماده باید قانون گذار تجدید نظر کنند